Bp Arkadiusz Okroj przypomniał, że 12 listopada 1981 roku w budynku Cukrowni Toruńskiej przy ul. Kraszewskiego rozpoczął się strajk rolników, którzy przybyli z różnych stron ówczesnego województwa toruńskiego. Upominali się o realizację porozumień mających poprawić warunki życia i pracy na polskiej wsi. Biskup zwrócił uwagę, że kilka miesięcy wcześniej, zarejestrowano niezależny samorządny związek zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność”. Podkreślił, że było to wielkie osiągnięcie ruchu rolniczego, dzięki któremu gospodarze uzyskali własną, niezależną reprezentację i możliwość skutecznego upominania się o swoje prawa.

Po wcześniejszych protestach w innych miastach władze podjęły konkretne zobowiązania, jednak jesienią wiele z nich nadal pozostawało niewykonanych. Dlatego rolnicy ponownie podjęli protest, domagając się dotrzymania danego słowa. Wśród ich postulatów znalazły się m.in. ochrona własności ziemi, ubezpieczenia rolników i ich rodzin, zwrot zabranej ziemi oraz poszanowanie praw religijnych - powiedział bp Arkadiusz. 

Zaznaczył, że postulaty te dotyczyły codziennego życia rodzin rolniczych. Chcieli mieć pewność, że ziemię, którą uprawiają, będą mogli przekazać swoim dzieciom, ich praca zostanie należycie doceniona, a oni sami będą mieli wpływ na decyzje dotyczące gospodarstw. Podkreślił, że toruński protest miał również wymiar społeczny. Jego uczestnikom zależało, aby mieszkańcy miasta zrozumieli, o co walczą rolnicy i jakie sprawy są dla nich ważne. W tym celu przygotowywali i rozpowszechniali ulotki, przy czym wspierali ich także studenci Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Odwołał się również do postaci bł. kard. Stefana Wyszyńskiego, prymasa Polski. Przypomniał, że Prymas Tysiąclecia dobrze rozumiał przywiązanie rolników do ziemi i ich troskę o możliwość przekazania jej kolejnym pokoleniom. Widział w pracy rolnika nie tylko źródło utrzymania, ale także służbę. Dlatego stanowczo upominał się o prawa tego środowiska jeszcze przed rejestracją związku zawodowego. W styczniu 1981 roku przypominał władzom, że skoro zgodziły się na samorządność robotniczą, powinny również zgodzić się na samorządność rolniczą. Prawo do zrzeszania się wynika z godności człowieka, a rolnicy mają prawo tworzyć organizację, która będzie rzeczywiście reprezentowała ich potrzeby i umożliwi dotarcie ich głosu do innych środowisk – zaznaczył.

Biskup Toruński zachęcił również do wdzięczności wobec uczestników tamtych wydarzeń za ich odwagę i wytrwałość, a także wobec wszystkich, którzy okazywali im wsparcie. Zaznaczył, że pomoc ta była szczególnie ważna w czasie, gdy władze próbowały zastraszyć protestujących.

Nawiązując do pierwszego czytania z Listu św. Pawła do Filemona, Pasterz diecezji zwrócił uwagę na odpowiedzialność za drugiego człowieka. Przypomniał postawę Apostoła, który prosił o przyjęcie Onezyma jak brata. W tym kontekście Solidarność rodzi się wtedy, gdy w drugim człowieku dostrzega się brata, a własna obecność, głos i postawa stają się dla niego wsparciem.

Po Eucharystii przedstawiciele NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” złożyli kwiaty przy tablicy pamiątkowej na Skwerze im. Solidarności Rolników Indywidualnych. Skwer znajduje się na Chełmińskim Przedmieściu, u zbiegu ulic Podgórnej i Stanisława Staszica. Umieszczona tam tablica upamiętnia działaczy NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność”.


ks. Przemysław Witkowski
Centrum Medialne Diecezji Toruńskiej